Skip Navigation LinksAna Sayfa > Birecik Şefliği > Kelaynaklar

KELAYNAK KUŞLARI
(Geronticus eremita)

GENEL BİLGİ
Efsaneye göre Nuh Peygamberin bereket sembolü olarak Tufanda gemisine aldığı Kelaynaklar Türkiye’den Kuzey Afrika’ya, Arap Yarımadası’ndan Fas’a kadar geniş bir alanda yaşamakta idi. Üremek için geldikleri Birecik’te gökyüzünün bu kuşlarla kaplandığı bilinir. Yok olma tehlikesindeki bu türümüzü yaşatma çalışmaları devam etmektedir.
Göçmen bir kuş olan Kelaynaklar Üreme Dönemleri olan Şubat-Temmuz (6 ay) aylarını Birecik’te, Kış Dönemini de Ağustos-Ocak (6 ay) aylarını Eritre, Etiyopya, Yemen ve Suudi Arabistan’da geçirirler.
Ortalama ömürleri 25-30 yıl olan Kelaynaklar 3-4 yaşlarında erginleşir, 1.0-1.5 kg. ağırlığa ulaşır ve Kertenkele, Küçük memeliler, Çekirge, Akrep, Örümcek, Danaburnu ve benzeri canlılarla beslenir. Yılda bir defa ve 1–3 yumurta yapar kuluçka süreleri 4 hafta kadardır. Erkek ve dişilerin belirgin özellikleri bulunmamakta ve aynı davranışları göstermektedirler.

DÜNYADAKİ DAĞILIM
Birecik’te 112 adet, Fas’ta iki koloni halinde 450 adet ve Avrupa ile Amerika’daki hayvanat bahçelerinde Fas orijinli 2000 adet Kelaynak kuşu bulunmaktadır. Fas orijinli Kelaynaklar yerleşik olup sadece Birecik Kelaynakları GÖÇMEN KUŞ özelliğine sahiptirler. 2002 yılından itibaren ise Suriye’de kelaynak görülmüştür.
YOKOLUŞ NEDENLERİ
1-Doğal yaşam alanlarının (HABİTAT), tarımda mekanizasyon ve yerleşim yerlerinin genişlemesi sonucu daralması.
2-Tarımda ilaç kullanımı sonucu beslendiği türlerin azalması ve zehirlenme.
KELAYNAK ÜRETME İSTASYONU
İstasyon; Dünyada yok olma sürecine girmiş ve sadece Birecik’te varlıklarını sürdüren Göçmen Kelaynak kuşlarının tamamen yok olmaması amacıyla bir kısmının GÖÇ öncesi kafeslere alınması ve göçe gidenleri dönüşüyle birlikte tekrar doğaya bırakılarak yarı vahşi olarak varlıklarını sürdürmeleri amacıyla Orman Genel Müdürlüğü tarafından 1977 yılında kurulmuştur.
1990 yılına kadar yılına kadar göçe giden Kelaynakların dönüşleri devam etmiş ve en son bu yıl bir kuş dönmüştür.
1997 yılına kadar kafeslere alınan Kelaynakların bir kısmının göçe bırakılmasına devam edilmiş ve en son bu yıl 25 adet kuş bırakılmıştır. Ancak dönüş olmayınca bırakılmaya 1998 yılından itibaren son verilmiştir.
2010 yılı Kasım ayı itibariyle İstasyondaki kafeslerde 112 adet Kelaynak bulunmaktadır.
Suriye’deki koloniye destek olmak amacıyla 15 Haziran 2010 tarihinde 2 adet üreyen çift ve 2 adet yavru olmak üzere toplam 6 adet Kelaynak kuşu Suriye Arap Cumhuriyeti yetkililerine teslim edilmiştir.

İstasyondaki kuşların beslenmesi: İstasyonda kuşlar; çekilmiş kırmızı et, tuzsuz peynir, haşlanmış yumurta, civciv yemi ve rendelenmiş havuç ile beslenmektedir.